Marcin Marten, znany pod pseudonimem AbradAb, to jeden z tych polskich raperów, których nazwisko pojawia się w każdej poważnej rozmowie o historii krajowego hip-hopu. Kiedy w połowie lat dziewięćdziesiątych objawił się hardcore psycho-rap, polska scena muzyczna przeżyła trzęsienie ziemi – psychodeliczne rymy zburzyły zastane schematy, a AbradAb był jednym z ludzi odpowiedzialnych za tę rewolucję jako współtwórca tego nurtu i jeden z założycieli Kaliber 44. Jest członkiem Akademii Fonograficznej ZPAV i wielokrotnym laureatem nagrody Fryderyk. Solowe albumy „Czerwony album” i „Emisja spalin” to dziś klasyki, po które sięgają zarówno weterani polskiego rapu, jak i ci, którzy dopiero odkrywają scenę.

Kim jest AbradAb – podstawowe fakty

Marcin „AbradAb” Marten urodził się 12 listopada 1978 roku i jest polskim raperem oraz producentem muzycznym. Pochodzi z Katowic i jest znany przede wszystkim jako jeden z filarów legendarnej grupy Kaliber 44. Poza działalnością rapera i producenta muzycznego jest także aktorem.

Uczęszczał do X Liceum Ogólnokształcącego w Katowicach. Hip-hopem zainteresował się na samym początku lat dziewięćdziesiątych, w wieku mniej więcej 14 lat. Poza działalnością artystyczną prowadzi własną wytwórnię muzyczną Inna-My-Twórnia. Jest żonaty i jest ojcem dwojga dzieci.

Początki – Kaliber 44 i narodziny polskiego psychorapu

Kaliber 44 powstał w 1994 roku w Katowicach z inicjatywy braci Michała „Ś.P. Brata Joki” Martena i Marcina „AbradAba” Martena. Wkrótce potem skład uzupełnił Piotr „Mag Magik I” Łuszcz. Grupa zyskała miano najbardziej wpływowego polskiego zespołu hip-hopowego, a styl określany jako hardcore psycho-rap stał się jej najbardziej rozpoznawalnym znakiem.

Początkowo zespół współpracował z katowickimi raperami Rafałem „Jajonaszem” Łukaszczykiem i Rafałem „Gano” Wywiołem, a teksty pisane były w języku angielskim, zaś muzyka oparta na gitarowych riffach. W 1995 roku Kaliber 44 podpisał kontrakt z S.P. Records, a rok później ukazał się debiutancki album formacji pt. „Księga Tajemnicza. Prolog”, który odniósł ogromny sukces.

Kaliber 44 sprzedał łącznie ponad milion albumów – to jeden z najlepszych wyników w historii polskiej sceny hip-hopowej.

Albumy Kaliber 44 i nagrody Fryderyk

W 1998 roku, po nagraniu drugiej płyty pt. „W 63 minuty dookoła świata”, Piotr „Magik” Łuszcz odszedł z zespołu. Trzeci album Kaliber 44, zatytułowany „3:44″, ukazał się w 2000 roku i zdobył nagrodę Fryderyk. Najbardziej znany utwór z tamtego okresu to prawdopodobnie „Konfrontacje” z albumu „3:44″.

Pod koniec 2000 roku samobójstwo popełnił były członek formacji Piotr „Mag Magik I” Łuszcz, a wkrótce potem Michał „Joka” Marten wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Marcin „Abradab” Marten podtrzymywał działalność koncertową zespołu do 2003 roku, kiedy to podjął się solowej działalności artystycznej.

Reaktywacja i powrót z „Ułamkiem Tarcia”

W 2013 roku grupa wznowiła działalność, a pierwszy występ reaktywowanego składu odbył się na Open’er Festival, gdzie trio wystąpiło z udziałem instrumentalistów. „Ułamek Tarcia” – czwarty studyjny album Kaliber 44 – ukazał się 12 lutego 2016 roku nakładem Mystic Production. Była to pierwsza płyta po szesnastoletniej przerwie spowodowanej emigracją Joki do Stanów Zjednoczonych. Album „Ułamek Tarcia” zajął pierwsze miejsce listy OLiS.

Płyta została w całości wyprodukowana przez Abradaba i zawiera gościnne występy Rahima, Grubsona i Gutka. Dominującą postacią na płycie jest właśnie Abradab, który poza pracą kompozytorską wystąpił w roli producenta i to on nadał jej kształt oraz charakter.

Solowa kariera – od „Czerwonego albumu” do „048″

Nagranie trzeciej płyty Kaliber 44 zatytułowanej „3:44″ spowodowało czasowe zawieszenie działalności zespołu, a AbradAb rozpoczął karierę solową. „Czerwony Album” – pierwsza solowa płyta AbradAba – ukazał się nakładem S.P. Records 8 czerwca 2004 roku. Gościnnie wzięli w nim udział m.in. Gutek, Tede oraz WSZ & CNE.

Nagrania dotarły do 14. miejsca listy OLiS. W 2004 roku album został wyróżniony nagrodą Fryderyk w kategorii „najlepszy album hip-hop/R&B”. Pochodzący z albumu utwór „Miasto jest Nasze” znalazł się na 65. miejscu listy „120 najważniejszych polskich utworów hip-hopowych” według serwisu T-Mobile Music, a w 2011 roku został uznany singlem dekady przez magazyn Popkiller.

Utwór „Rapowe ziarno 2 (Szyderap)” zdobył nagrodę MTV Polska w kategorii „najlepszy teledysk” oraz Yacha Internautów. To właśnie te dwa single – „Miasto jest Nasze” i „Rapowe ziarno 2″ – stały się wizytówką Abradaba jako artysty solowego i do dziś są punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń słuchaczy polskiego rapu.

„Emisja spalin” – drugi solowy album

„Emisja spalin” to druga solowa płyta AbradAba, wydana 1 grudnia 2005 roku. Gościnnie pojawili się na niej Joka, Gutek, Numer Raz i Czarne Złoto. Album ukazał się stosunkowo szybko po debiucie – niecałe półtora roku po „Czerwonym albumie” – co zaskoczyło część fanów, ale jednocześnie potwierdziło, że Abradab jest twórcą z dużym zapasem materiału i pomysłów.

Nagrania dotarły do 38. miejsca listy OLiS. W 2006 roku album uzyskał nominację do nagrody Fryderyk w kategorii „najlepszy album hip-hop/R&B”. Na płycie znalazł się m.in. utwór dedykowany córce artysty – co stanowiło rzadki wówczas w polskim rapie przykład osobistego, rodzinnego przekazu w muzyce.

Kolejne solowe albumy i dalsza twórczość

W 2008 roku ukazał się trzeci solowy album AbradAba pt. „Ostatni Poziom Kontroli” – album łagodny i dojrzały. Muzycznie urozmaicają go żywe instrumenty, wnoszące spontaniczność niedostępną suchym bitom, a rapowa finezja AbradAba połączona z indywidualizmami gości wydała na świat płytę o jednolicie wysokim poziomie.

Dyskografia solowa Marcina Martena obejmuje m.in.:

• Czerwony album (2004) – debiut solowy, Fryderyk w kategorii najlepszy album hip-hop
• Emisja spalin (2005) – nominacja do Fryderyka
• Ostatni Poziom Kontroli (2008)
• Extravertik (2012)
• 048 (2018)

Pierwszą solową płytę wydał w 2004 roku, a w 2018 roku powrócił z nowym albumem o tytule „048″. Na „048″ znalazły się utwory muzycznie wręcz imprezowe, ale i bardzo mroczne – jest boom bap, trapowe smaczki, dużo beatu i melodii, jednocześnie spójnie i zróżnicowanie.

AbradAb jako producent muzyczny

Abradab lubi zabawę słowem, jego teksty pełne są trafnych porównań, świetnych rymów i gry słownej. Oprócz pisania tekstów jest też bardzo dobrym producentem, co udowadniał każdą z płyt wydawanych zarówno jako Kaliber 44, jak i w ramach solówek.

Abradab współpracował z takimi wykonawcami jak Piotr Banach, Bosski Roman, Maciej Maleńczuk, Wojciech Waglewski, Grubson, IGS, L.U.C, Lukatricks, O.S.T.R. oraz Rahim. To wyjątkowo szeroki przekrój artystów – od raperów po muzyków rockowych i jazzowych, co pokazuje, że Marcin Marten nigdy nie zamknął się wyłącznie w jednym środowisku.

W 2011 roku Abradab został sklasyfikowany na 17. miejscu listy 30 najlepszych polskich raperów według magazynu „Machina”.

Nagrody Fryderyk – czterokrotny laureat

AbradAb wraz z Kalibrem 44 sięgnął po najważniejsze nagrody polskiej fonografii – zaczęło się od nominacji do Fryderyka dla debiutanckiego krążka „Księga Tajemnicza – Prolog” z 1996 roku, a następnie album „W 63 minuty dookoła świata” z 1998 roku otrzymał status złoty. W 2000 roku album „3:44″ został wyróżniony nagrodą Fryderyk w kategorii „najlepszy album rap/hip-hop”. W 2004 roku „Czerwony album” zdobył Fryderyka w kategorii „najlepszy album hip-hop/R&B”.

Kaliber 44 sprzedał łącznie ponad milion albumów i jest jedną z najpopularniejszych grup hip-hopowych w historii polskiego rynku muzycznego. Zespół zdobył Fryderyka za album „3:44″ i był nominowany do tej nagrody łącznie pięć razy. Cztery Fryderyki – zarówno z Kalibrem 44, jak i za solowe albumy – to dorobek, który w polskim hip-hopie pozostaje do dziś jednym z najbardziej imponujących.

Wytwórnia Inna-My-Twórnia i działalność poza sceną

Poza działalnością artystyczną Marcin Marten prowadzi wytwórnię muzyczną Inna-My-Twórnia. To własna platforma wydawnicza, która daje mu pełną niezależność twórczą i kontrolę nad swoim materiałem – coś, czego wielu artystów z jego pokolenia nie miało przez większość kariery.

Abradab nieprzerwanie koncertuje, dając występy na terenie całego kraju, ale także za granicą – m.in. w USA, Anglii, Irlandii, Niemczech, Czechach i Francji. Rozwija się również jako producent muzyczny, współtworząc brzmienia dla różnych artystów, a także jako aktor.

Miejsce w historii polskiego hip-hopu

Poprzez innowacyjne podejście do produkcji muzycznej, tworzenie gatunku hardcore psychorap z Kalibrem 44 oraz konsekwentne rozwijanie kariery solowej, Abradab znacząco wpłynął na kształtowanie się i ewolucję polskiej sceny hip-hopowej. Jego dorobek – zarówno grupowy, jak i solowy – jest regularnie przywoływany przy okazji wszelkich zestawień i retrospektyw poświęconych polskiemu rapowi.

Abradab jest jedynym aktywnym członkiem-założycielem Kaliber 44, który odegrał kluczową rolę w podtrzymaniu istnienia zespołu. Trzy dekady na scenie, własna wytwórnia, wielokrotne nagrody branżowe i status artysty, który nigdy nie przestał być aktywny – to bilans, który mówi sam za siebie.