Rafał Poniedzielski, znany szerzej jako Pono, to jedna z tych postaci, bez których historia polskiego hip-hopu byłaby po prostu niekompletna. Urodzony 6 października 1976 roku w Warszawie, był raperem, producentem muzycznym, działaczem społecznym i przedsiębiorcą. Przez niemal trzy dekady współkształtował warszawską scenę rapową – najpierw jako część kultowego ZIP Składu, potem jako solowy artysta z własnym, rozpoznawalnym głosem. Od 1997 roku współtworzył kolektyw ZIP Skład, od 1999 roku z przerwami występował w zespole Zipera i prowadził solową działalność artystyczną. Zmarł 6 listopada 2025 roku w wieku 49 lat, zostawiając po sobie muzykę, która dla wielu słuchaczy jest czymś więcej niż tylko soundtrackiem do lat młodości.

Dzieciństwo i początki – Służewiec, wyścigi konne i rap

Rafał Poniedzielski wychował się na Służewcu – warszawskiej dzielnicy, która w latach 80. i 90. nie kojarzyła się z kulturą wysoką, ale właśnie z takich miejsc wyrastał polski rap. Jego wujek Janusz Kozłowski był dżokejem, a w późniejszych latach trenerem koni. We wczesnej młodości sam Poniedzielski chciał zostać zawodnikiem wyścigów konnych, co uniemożliwiły mu ostatecznie warunki fizyczne. To drobna, ale wymowna historia – zamiast toru wyścigowego wybrał mikrofon.

Szkolne lata okazały się brzemienne w skutki dla całej sceny. W szkole podstawowej uczęszczał do jednej klasy z Pawłem „Włodim” Włodkowskim, znanym z występów w zespole Molesta Ewenement. Do 12 Liceum Fundacji Szkolnej przy ul. Obrzeżnej uczęszczał razem z raperem Wojtkiem Sokołem. To właśnie ta szkolna znajomość zapoczątkowała jeden z ważniejszych duetów w historii polskiego hip-hopu.

TPWC – skąd się wzięła ta nazwa i co z niej wyrosło

Działalność muzyczną Pono rozpoczął w 1996 roku w ramach duetu TPWC (Trzecie Pokolenie Warszawskiej Colendy), który współtworzył z raperem Sokołem. Skrót może dziś brzmieć enigmatycznie, ale w środowisku był doskonale znany. Pierwsze publiczne wystąpienie TPWC miało miejsce jako support przed koncertem Run DMC w 1997 roku. Trudno o lepszy chrzest bojowy.

Jedynym fonograficznym przejawem ówczesnej działalności TPWC był występ gościnny w utworze „Bez refrenu”, który znalazł się na wydanym w 1998 roku albumie producenckim DJ-a 600V – „Produkcja hip-hop”. Duet szybko jednak ewoluował w coś większego. Raperzy we współpracy z członkami składu Fundacja nr 1 utworzyli kolektyw pod nazwą ZIP Skład, a w konsekwencji duet TPWC zawiesił działalność.

Pono i Sokół wrócili jednak do szyldu TPWC po latach. Pele i Sokół wrócili do szyldu TPWC, z którym wydali albumy „Teraz pieniądz w cenie”, „Ty przecież wiesz co” i „To prawdziwa wolność człowieka”. Płyta „Teraz pieniądz w cenie” pokryła się podwójną platyną, a „Ty przecież wiesz co” zdobyła status platynowej.

Łącznie sprzedano niemal 100 tys. egzemplarzy obu wydawnictw TPWC.

To właśnie w ramach TPWC powstały rozpoznawalne do dziś przeboje „Uderz w puchara” i „W aucie” (wraz z Piotrem Fronczewskim). „W aucie” z Frankiem Kimono w roli gościa to jeden z tych numerów, który przekroczył granice subkultury i trafił do szerokiej publiczności.

ZIP Skład – kolektyw, który zmienił polską scenę

Od niemal 30 lat Pono działał jako raper i producent. Jest współzałożycielem grupy muzycznej ZIP Skład, która w latach 90. XX wieku odegrała ważną rolę dla rozwoju stołecznej i krajowej sceny rapowej. Skrót ZIP oznacza Ziomki I Przyjaciele – i ta nazwa dobrze oddaje charakter projektu: nie była to korporacja, tylko środowisko ludzi z jednego miasta, z podobnymi korzeniami.

ZIP Skład w 1999 roku wydał kultowy album „Chleb powszedni”, który dla wielu słuchaczy do dziś pozostaje punktem odniesienia dla całego gatunku. Pono był w samym centrum tego projektu – nie jako tło, ale jako jeden z jego filarów.

Pono współpracował z najważniejszymi postaciami polskiej sceny rapowej – WWO, Hemp Gru, Vieniem, DJ-em 600V, O.S.T.R.-em, Onarem i wieloma innymi. Wśród jego współpracowników znaleźli się też Fokus, Włodi, Numer Raz i White House.

Zipera – kolejny rozdział, ten sam Służewiec

Pono wraz z Fu i Korasem utworzył kolejny skład, nazwany Zipera, który w 2000 roku debiutował albumem „O.N.F.R.”. Zipera doczekała się trzech albumów studyjnych. Projekt był nieco inny w charakterze niż ZIP Skład – bardziej kameralny, skupiony na konkretnym trio artystów, ale równie zakorzeniony w warszawskiej ulicy.

Kariera solowa – pięć albumów i własny głos

„Hołd” i pierwsze solowe kroki

W 2002 roku artysta wydał pierwszy solowy album zatytułowany „Hołd”. Premiera odbyła się 15 marca 2002 roku. Pochodził z niego jeden z największych hitów Pono, „Nieśmiertelna nawijka ZIP Składowa”, a także popularne utwory „Temat zakazany” i „To co po mnie zostanie”. Album od razu pokazał, że Pono jako solowy artysta nie zamierza być jedynie echem ZIP Składu – miał własną perspektywę i własny język.

Cztery lata później ukazała się kolejna „solówka” Pono, zatytułowana „Tak to widzę”, która przyniosła hity „Robię co chcę” i „Pierdolę to”. To właśnie na tym albumie Poniedzielski wyraźnie pokazał, że nie interesuje go podążanie za mainstreamem.

Późniejsze albumy i projekt „Pondemia”

W 2012 roku ukazał się album „Wizjoner”, w 2015 „Bunt”, a w 2021 roku – „Pondemia”. Łącznie artysta wypuścił pięć albumów solowych: „Hołd”, „Tak to widzę”, „Wizjoner”, „Bunt” i „Pondemia”. Każda z tych płyt powstawała w innym momencie życia artysty i każda brzmi nieco inaczej – ale we wszystkich słychać ten sam charakterystyczny, spokojny, pewny siebie styl nawijki.

Teksty Pono były szczere, surowe i pełne miejskiej refleksji. Jego styl wyróżniał się prostotą, autentycznością i konsekwencją. Pisał tak, jak mówił – bez ozdobników, z pełnym przekonaniem i emocją. W środowisku, gdzie moda zmieniała się błyskawicznie, Pono pozostawał sobą.

Zgodnie z zapowiedzią ukazał się singiel Bonusa RPK z udziałem Pono, który był ostatnim klipem nagranym przez warszawskiego rapera.

Fundacja Hej Przygodo – działacz społeczny z Pragi

W 2006 roku Poniedzielski założył wraz z windsurferką Zofią Klepacką Fundację Hej Przygodo, której celem było wspieranie utalentowanych, lecz potrzebujących dzieci. Fundacja wspierała uzdolnione sportowo i muzycznie dzieci z mniej uprzywilejowanych środowisk.

Pomysł narodził się od potrzeby stworzenia miejsca do wspólnego grania w ping-ponga i zaproszenia tam dzieciaków – tak Pono opisywał genezę projektu w mediach. Z pozoru błaha historia, ale właśnie tak często rodzą się realne inicjatywy społeczne. W 2009 roku zainicjowali na warszawskiej Pradze placówkę dla „trudnej młodzieży”, z siłownią i salą treningową; planowano tam zajęcia plastyczne, fotograficzne, breakdance, a także treningi kickboxingu i boksu.

Poza działalnością artystyczną od 2009 roku wraz z Michałem Makowskim prowadził wytwórnię muzyczną 3Label. Pono nie był więc tylko artystą – rozumiał też, jak działa branża od strony biznesowej, i aktywnie próbował budować struktury, które mogłyby służyć innym twórcom.

Współprace i miejsce w polskim hip-hopie

Pono zapisał się w historii polskiej muzyki jako raper, producent muzyczny i działacz społeczny. Pierwsze muzyczne kroki stawiał w duecie TPWC, który założył z Sokołem, by od 1997 roku współtworzyć kolektyw ZIP Skład, a później Ziperę. Przez lata był łącznikiem między różnymi pokoleniami sceny – znali go i starzy wyjadacze, i młodsi artyści.

Współpracował z wieloma artystami, wśród nich byli Vienio, Pele, Fu, Włodi, Hemp Gru, WWO, Olsen i Numer Raz. Lista jest długa i przekrojowa – od klasycznych reprezentantów warszawskiego rapu po artystów z innych miast. Pono nie zamykał się w jednej niszy.

Śmierć i pożegnanie środowiska

Rafał Poniedzielski zmarł 6 listopada 2025 roku, mając zaledwie 49 lat. Oficjalna przyczyna śmierci nie została podana do publicznej wiadomości. Serwis Glamrap.pl poinformował nieoficjalnie, że przyczyną mógł być zawał serca.

Jako pierwszy wiadomość o jego odejściu przekazał Sokół, jego wieloletni przyjaciel i współtwórca projektu TPWC. W poruszającym wpisie na swoim instagramowym profilu napisał: „Dzisiaj umarł mój przyjaciel, człowiek z którym zacząłem nagrywać rap, legenda i indywidualista.” Sokół nazwał Pono „legendą i indywidualistą”.

Pogrzeb Pono odbył się w piątek, 21 listopada 2025 roku o godzinie 13:00. Ceremonia pogrzebowa rozpoczęła się przy bramie głównej Cmentarza Parafialnego św. Katarzyny. Urna z prochami rapera została złożona w grobie rodzinnym.

W mediach społecznościowych rapera żegnali jego koledzy ze sceny, m.in. Sokół i Fu. Reakcja środowiska była jednoznaczna: odszedł ktoś, kto był częścią fundamentów.

Najważniejsze fakty w skrócie

• Pełne imię i nazwisko: Rafał Artur Poniedzielski, ur. 6 października 1976 w Warszawie.
• Pseudonim: Pono
• Dzielnica: Wychowywał się na warszawskim Służewcu.
• Debiut: Działalność artystyczną rozpoczął w 1996 roku w ramach duetu TPWC.
• Kolektywy: Od 1997 roku współtworzył ZIP Skład, od 1999 roku z przerwami występował w Ziperze.
• Albumy solowe: „Hołd”, „Tak to widzę”, „Wizjoner”, „Bunt” i „Pondemia”.
• Fundacja: W 2006 roku wraz z windsurferką Zofią Klepacką założył Fundację Hey Przygodo pomagającą potrzebującym, uzdolnionym dzieciom.
• Wytwórnia: Od 2009 roku wraz z Michałem Makowskim prowadził wytwórnię muzyczną 3Label.
• Śmierć: Zmarł 6 listopada 2025 roku w Warszawie.

Rafał Poniedzielski zostawił po sobie dorobek, który trudno zmieścić w jednym zdaniu. Jako artysta solowy wydał pięć albumów, jednak największy rozgłos zdobyły jego nagrania w ramach współtworzonej z Sokołem grupy TPWC. Dla fanów polskiego rapu z lat 90. i 2000. jego głos to część tożsamości – coś, co słyszeli w uszach, gdy dorastali na warszawskich osiedlach.