Zagłębie Sosnowiec to klub, który przeszedł drogę od czołówki polskiej piłki do walki o utrzymanie w niższych ligach. Obecnie klub zajmuje 15. miejsce w tabeli wszech czasów Ekstraklasy, co pokazuje skalę historycznego dorobku. Zagłębie jest czterokrotnym zdobywcą Pucharu Polski oraz czterokrotnym wicemistrzem Polski, ale dziś pozycja Zagłębia Sosnowiec w rankingach wygląda zupełnie inaczej niż w czasach świetności. Od sezonu 2024/2025 Zagłębie występuje w II lidze, a w lutym 2026 roku klub znalazł się w strefie spadkowej po przegranej z rezerwami Śląska Wrocław 1:4.

Czasy świetności – lata 50. i 60.

Zespół debiutował w polskiej ekstraklasie, mając swoje pierwsze spotkanie z Górnikiem Radlin 20 marca 1955 roku, gdzie wygrał 4:0. To był początek najlepszej ery w historii klubu. W 1955 roku piłkarze zostali wicemistrzami Polski, co stanowiło pierwszy wielki sukces na najwyższym szczeblu rozgrywkowym.

25 stycznia 1962 roku Walne Zgromadzenie Członków Klubu zmieniło jego nazwę na Górniczy Klub Sportowy Zagłębie Sosnowiec, a prezesem klubu został Franciszek Wszołek, a trenerem Teodor Wieczorek. Pod tą nazwą przyszły największe sukcesy. W 1955 roku piłkarze zostali wicemistrzami Polski, a w 1962 i 1963 roku zdobyli Puchar Polski, a równie udane były lata 70., kiedy Zagłębie zdobyło kolejne Puchary Polski (1977, 1978), wicemistrzostwo kraju (1972).

W sezonie 1961/62 Zagłębie Sosnowiec straciło mistrzostwo Polski o jeden punkt, zajmując drugie miejsce za Polonią Bytom

Ranking Zagłębia w latach 60. plasował zespół w ścisłej czołówce. Wicemistrz Polski (1972), piąte miejsce w rozgrywkach ekstraklasy (1968, 1969, 1970, 1975, 1977) – te wyniki potwierdzają stabilność zespołu w latach świetności. W sezonie 1974/75 Zagłębie zakończyło rozgrywki na V miejscu, rundę jesienną zakończyło Zagłębie z dorobkiem 14 punktów na VIII miejscu, podczas gdy ostatni w tabeli ŁKS Łódź miał 9 punktów, a zdecydowanym liderem był chorzowski Ruch z 27 punktami.

Międzynarodowe sukcesy i pozycja w Europie

Pozycja Zagłębia w rankingach nie ograniczała się do Polski. W 1964 sosnowiczanie zostali mistrzami International Soccer League, czyli międzynarodowej ligi, która promowała w Stanach Zjednoczonych piłkę nożną. To nietypowe osiągnięcie pokazywało międzynarodowy zasięg klubu.

W sezonie 1966/67, Zagłębie dotarło do półfinału Pucharu Karla Rappana, a Zagłębie zdobyło Puchar Interligi Amerykańskiej oraz grało o Puchar Ameryki, gdzie doznało porażki w finałowym dwumeczu Duklą Praga (1:1,1:3). Występy w europejskich pucharach były regularne, choć przy sześciu podejściach (pięciokrotnie Puchar Zdobywców Pucharów i raz Puchar UEFA) nigdy nie przebrnął przez pierwszą rundę.

Sezon	Rozgrywki	Przeciwnik	Wynik
1962	Puchar Zdobywców Pucharów	Upjest Dozsa Budapest	0:5, 0:0
1963	Puchar Zdobywców Pucharów	Olimpiakos Pireus	1:2, 1:0, 0:2
1971	Puchar Zdobywców Pucharów	Atvidaberg FF	3:4, 1:1

Długoletnia obecność w ekstraklasie

Klub rozegrał 36 sezonów w pierwszej lidze, począwszy od roku 1955 i kończąc na sezonie 2018/19. W latach 1955–1958, 1960–1986, 1989–1992, 2007–2008, 2018–2019 występował na najwyższym poziomie rozgrywkowym w Polsce, a szczególnie imponujący jest okres 1960-1986, kiedy Zagłębie przez ponad ćwierć wieku nieprzerwanie grało w elicie.

Ta długoletnia obecność w najwyższej klasie rozgrywkowej budowała solidną pozycję w historycznych rankingach. Ranking Zagłębia Sosnowiec na 15. miejscu w klasyfikacji wszech czasów ekstraklasy plasuje klub przed wieloma zespołami, które dziś są postrzegane jako stabilne ekstraklasowe marki.

Indywidualne osiągnięcia – budowanie pozycji klubu

Ranking Zagłębia budowali wybitni zawodnicy. Najwięcej bramek w najwyższej klasie rozgrywkowej w barwach Zagłębia: Andrzej Jarosik – 113, Józef Gałeczka – 98, Włodzimierz Mazur – 79, Ginter Piecyk – 61. Król Strzelców Ekstraklasy (1970, 1971) – to tytuły Andrzeja Jarosika, który bezpośrednio wpływał na wysoką pozycję zespołu w tabeli.

Najwięcej spotkań w najwyższej klasie rozgrywkowej w barwach Zagłębia: Roman Bazan – 304, Włodzimierz Mazur – 282, Wojciech Rudy – 275, Andrzej Jarosik – 265. Te liczby pokazują lojalność zawodników wobec klubu i stabilność składu w latach świetności.

Roman Bazan rozegrał 304 mecze w ekstraklasie w barwach Zagłębia – to rekord, który może nigdy nie zostać pobity

Transformacja ustrojowa i początek upadku

Przemiany ustrojowe po 1989 roku przyniosły istotne zmiany w funkcjonowaniu klubu, w 1991 roku zakończył się górniczy patronat, a klub przyjął nazwę KS Zagłębie Sosnowiec, a początkowo drużyna zdołała utrzymać się w ekstraklasie po dramatycznych barażach, jednak narastające problemy finansowe i organizacyjne doprowadziły do degradacji sportowych oraz upadłości klubu w 1993 roku.

Pozycja Zagłębia w rankingach dramatycznie się pogorszyła. W sezonie 1989/90 Zagłębie zajęło 14 miejsce gromadząc 20 punktów, w następnym sezonie zdobyli zaledwie dziesięć punktów, ale utrzymali się w ekstraklasie wygrywając baraże z Jagielonią Białystok, a w sezonie 1991/92 zajęło 17 miejsce (na 18 drużyn) i spadło do drugiej ligi.

Odbudowa od najniższych lig

Dzięki wsparciu władz miasta działalność została wznowiona pod nazwą MOSiR Sosnowiec, a w 1995 roku przyjęto nazwę Sosnowieckie Towarzystwo Sportowe Zagłębie Sosnowiec i rozpoczął się żmudny proces odbudowy klubu od niższych klas rozgrywkowych, w sezonie 1995/96 STS Zagłębie wystartowało w rozgrywkach klasy okręgowej (V liga), rok później awansowało do IV ligi, a w sezonie 1997/98 po zaciętej walce z Janiną Libiąż wygrali rozgrywki IV ligi grupy bielskiej i awansowali do III ligi.

Ranking Zagłębia stopniowo rósł dzięki systematycznym awansom. Klub powoli wspinał się po szczeblach rozgrywkowych, choć był jeszcze daleko od dawnej świetności. Droga z V ligi do ekstraklasy zajęła ponad dekadę ciężkiej pracy.

Powrót do ekstraklasy i afera korupcyjna

Największym sukcesem tego okresu był awans do Ekstraklasy w sezonie 2006/2007. Pozycja Zagłębia w rankingu ponownie wzrosła, ale radość była krótkotrwała. Wydział Dyscypliny PZPN za udział w największej w historii polskiego futbolu ujawnionej aferze korupcyjnej ukarał Zagłębie Sosnowiec degradacją o jedną klasę rozgrywkową, karą czterech ujemnych punktów oraz grzywną w wysokości 50 tys. złotych.

Ten skandal miał długofalowe konsekwencje dla wizerunku klubu. Ranking Zagłębia w oczach kibiców i mediów został poważnie nadszarpnięty, a klub przez lata zmagał się z odbudową reputacji. Degradacja sportowa i finansowa znów zepchnęła sosnowiczan do niższych lig.

Krótki powrót do elity w 2018 roku

27 maja 2018, po zwycięstwie 1:0 z Ruchem Chorzów, Zagłębie Sosnowiec po 10 latach przerwy powróciło do Ekstraklasy. Ten awans był wielkim sukcesem i dał nadzieję na stabilizację w najwyższej klasie rozgrywkowej. Ostatnio, największym osiągnięciem było 8. miejsce w sezonie 2018/19 – przyzwoity wynik jak na beniaminka.

Niestety, już rok później klub znów znalazł się na zapleczu ekstraklasy. Od 2019 roku Zagłębie występowało nieprzerwanie w I lidze, co stanowiło okres względnej stabilizacji, ten etap zakończył się jednak spadkiem, który zmusił klub do odbudowy na niższym poziomie.

Aktualna pozycja – walka o utrzymanie w II lidze

Zagłębie Sosnowiec plasuje się obecnie na 6. pozycji w tabeli 2. Ligi Polskiej sezonu 2024/2025, do tej pory drużyna rozegrała 22 spotkania, z których dziewięć zakończyło się zwycięstwem, co dało im łącznie 33 punkty. Pozycja w rankingu II ligi jest niestabilna – klub balansuje między środkiem tabeli a strefą spadkową.

Okres	Poziom rozgrywkowy	Pozycja w rankingach
1960-1986	Ekstraklasa	Czołówka, regularnie top 5-8
1989-1992	Ekstraklasa	Walka o utrzymanie, spadek
1995-1998	V-III liga	Systematyczne awanse
2007-2008	Ekstraklasa	Degradacja za aferę
2018-2019	Ekstraklasa	8. miejsce
2019-2024	I liga	Środek tabeli
2024-2026	II liga	6. miejsce, strefa spadkowa

Trener Wojciech Łobodziński deklaruje: „Tabela jest tak płaska, że seria dwóch-trzech zwycięstw może poprawić naszą sytuację diametralnie, więc bijemy się o pierwszą szóstkę”. Walka o utrzymanie pokazuje, jak trudna jest sytuacja klubu z tak bogatą historią.

Porównanie – dawniej i dziś

Kontrast między pozycją Zagłębia w rankingach w różnych epokach jest ogromny. W latach 60. i 70. klub regularnie plasował się w czołówce ekstraklasy, zdobywał Puchary Polski i grał w europejskich pucharach. Dziś walczy o utrzymanie na trzecim poziomie rozgrywkowym.

Spotkanie to ściągnęło rekordową frekwencję na tym szczeblu rozgrywek, która wyniosła ponad 14 000 widzów – to wynik z meczu w II lidze, co pokazuje potencjał kibicowski klubu. Lojalność kibiców pozostaje niezmienna, mimo spadku sportowego.

Ranking Zagłębia Sosnowiec w kontekście liczby zdobytych trofeów plasuje klub wysoko w historycznych zestawieniach. Cztery Puchary Polski to dorobek, którym może pochwalić się niewiele polskich zespołów. Pozycja w tabeli wszech czasów ekstraklasy – 15. miejsce – to dowód na to, że historia i tradycja mają wartość w długoterminowych rankingach.

Droga powrotna do elity jest długa i wyboista. Klub musi zmierzyć się z wyzwaniami finansowymi, organizacyjnymi i sportowymi. Ranking Zagłębia może się jeszcze zmienić, jeśli uda się wrócić do systematycznych występów w ekstraklasie, ale wymaga to stabilizacji na wielu płaszczyznach. Historia pokazuje, że sosnowiecki klub potrafił już nieraz podnosić się z upadków – pytanie brzmi, czy tym razem uda się odbudować pozycję z lat świetności.